องค์การการป้องกันการแผ่ขยายอำนาจของระบอบคอมมิวนิสต์ SEATO

องค์การการป้องกันการแผ่ขยายอำนาจของระบอบคอมมิวนิสต์ SEATO

ที่มา : https://th.wikipedia.org/wiki/องค์การสนธิสัญญาป้องกันภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

        

        ปัจจุบันนี้ประเทศไทยได้ก้าวเข้าสู่ประชาคมเศรษฐกิจอาเซียนอย่างเป็นทางการ ซึ่งการก่อตั้งอาเซียนนี้ผลักดันทางด้านเศรษฐกิจและการค้าเสรีภายในกลุ่มประเทศสมาชิก แต่ในวันนี้เราจะไม่ได้มาพูดถึงเรื่องการก่อตั้งประชาคมอาเซียน เราจะย้อนกลับไปในช่วงสงครามเย็นที่มีการแผ่ขยายของลัทธิคอมมิวนิสต์เข้าสู่เอเชียตะวันออกเฉียงใต้  ทำให้มีการจัดตั้งองค์การหนึ่งขึ้นมาเพื่อถ่วงดุลอำนาจและการแผ่ขยายของระบอบคอมมิวนิสต์ นั่นคือ ‘องค์การสนธิสัญญาป้องกันภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ หรือ SEATO’

SEATO

        การแผ่ขยายอำนาจของลัทธิคอมมิวนิสต์ ทำให้มีการเคลื่อนไหวจากทางสหรัฐอเมริกา ฝ่ายประชาธิปไตย โดยประธานาธิบดีทรูแมน ได้มีหลักการทรูแมน (Truman Doctrine) เมื่อเดือนมีนาคม ค.ศ.1947 มีใจความว่า ‘สหรัฐอเมริกาจะให้ความช่วยเหลือแก่ประเทศต่าง ๆ เพื่อธำรงไว้ซึ่งเอกราชและอธิปไตยให้พ้นจากการคุกคามของลัทธิคอมมิวนิสต์’ เพื่อประกาศให้ฝั่งสหภาพโซเวียตได้รู้ถึงประกาศนี้ ทางฝั่งตะวันตกจึงมีการจัดตั้งองค์การต่อต้านลัทธิคอมมิวนิสต์ขึ้นมา ในชื่อ ‘องค์การสนธิสัญญาแอตแลนติกเหนือ หรือ นาโต (North Atlantic Treaty Organization : NATO) พื้นที่ของสหภาพโซเวียต ณ ช่วงเวลานั้นครอบคลุมทางตอนเหนือของเอเชียและฝั่งตะวันออกของยุโรป ฝั่งเอเชียตะวันออกพื้นที่ส่วนใหญ่และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้บางพื้นที่ ได้อยู่ในลัทธิคอมมิวนิสต์ ทางสหรัฐอเมริกาจึงเกรงว่าจะเกิดเหตุการณ์โดมิโน (หมายถึง เหตุการณ์ที่บริเวณโดยรอบเป็นลัทธิคอมมิวนิสต์ จะทำให้ประเทศที่เหลือเป็นลัทธิคอมมิวนิสต์ด้วย) ทำให้มีการจัดตั้ง ‘องค์การสนธิสัญญาป้องกันภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ หรือ SEATO’

        องค์การสนธิสัญญาป้องกันภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (Southeast Asia Treaty Organization) หรือ ซีโต้ (SEATO) ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 8 กันยายน ค.ศ.1954 ได้ลงนามตามสนธิสัญญามะนิลาในช่วงสงครามเย็น ณ กรุงมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์ และมีผลบังคับใช้เมื่อวันที่ 19 กุมภาพันธ์ ค.ศ.1955 มีสมาชิกในการลงนามนี้ทั้งหมด 8 ประเทศ ได้แก่  สหรัฐอเมริกา, สหราชอาณาจักร, ฝรั่งเศส, ออสเตรเลีย, นิวซีแลนด์, ปากีสถาน, ไทย และฟิลิปปินส์ 

ที่มา : https://th.wikipedia.org/wiki/องค์การสนธิสัญญาป้องกันภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

        มีวัตถุประสงค์หลักเดียวกับนาโต คือ รวบรวมพันธมิตรในการต่อต้านลัทธิคอมมิวนิสต์ (ในส่วนของ SEATO จะถ่วงดุลอำนาจของลัทธิคอมมิวนิสต์จากจีนเป็นหลัก) ด้วยหลักการยับยั้งทางการทหารควบคู่กับกระชับความมั่นคงความร่วมมือทางเศรษฐกิน สังคม และการศึกษาระหว่างกัน ซึ่งมีการกระจายแนวคิดการป้องกันจองกลุ่มประเทศที่มีการต่อต้านลัทธิคอมมิวนิสต์ไปยังเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยรองประธานาธิบดี Richard Nixon 

        ในการประชุมครั้งที่ 1 ขององค์การ SEATO ในวันที่ 23-25 กุมภาพันธ์ ค.ศ.1955 ที่ประชุมได้มีมติจัดตั้งสำนักงานขององค์การ SEATO ที่กรุงเทพมหานครฯ ประเทศไทย (หลังจากการจบบทบาทของ SEATO สำนักงานขององค์การ SEATO ได้เป็นกระทรวงการต่างประเทศของไทยในปัจจุบัน) เพราะเป็นศูนย์กลางของภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยมีนายพจน์ สารสิน เป็นเลขาธิการทั่วไป ซึ่งเป็นตำแหน่งเป็นผู้นำขององค์การอย่างเป็นทางการ

ที่มา : https://thestatestimes.com/post/2022031904

        ในบทนำของสัญญานี้ได้กล่าวว่า ‘บรรดาประเทศสมาชิกต่างแสดงความปรารถนาที่จะประสานความพยายามของตนที่จะป้องกันร่วมกัน เพื่อธำรงรักษาไว้ซึ่งสันติภาพและความมั่นคง’ โดยเฉพาะข้อ 4 ของสนธิสัญญานี้เป็นข้อสำคัญที่สุด คือ แต่ละประเทศที่ลงนามในสนธิสัญานี้ตกลงเห็นพ้องต้องกันว่า ‘หากดินแดนของประเทศใดถูกรุกรานจากการโจมตีด้วยกำลังอาวุธ ประเทศภาคีทั้งหมดที่เหลือจะถือว่าเป็นอันตรายร่วมกัน และจะปฏิบัติการเพื่อเผชิญหน้ากับอันตรายร่วมกัน หรือถ้าหากพื้นที่ภายในเขตครอบคลุมของสนธิสัญญาถูกคุกคามด้วยประการใดๆ ประเทศภาคีทั้งหมดจะปรึกษากันในทันที เพื่อตกลงในมาตรการเพื่อการป้องกันร่วมกัน’

        อย่างไรก็ตามองค์การ SEATO ก็ล้มเหลวในการแทรกแซงเข้าไปในประเทศลาว เวียดนาม และกัมพูชา เนื่องจากการตัดสินใจนี้ต้องลงมติความเห็นด้วยกัน ซึ่งประเทศฝรั่งเศสและฟิลิปปินส์ไม่เห็นด้วย

        เมื่อสหรัฐอเมริกามีการรับรองสาธารณรัฐประชาชนจีน (หรือจีนแผ่นดินใหญ่) ได้เข้ามามีบทบาท เป็นสมาชิกขององค์กรสหประชาชาติแทนสาธารณรัฐจีน (หรือไต้หวัน) ทำให้องค์การ SEATO มีบทบาทน้อยลง เนื่องจากสาธารณรัฐประชาชนจีนได้เข้าองค์กรสหประชาชาติทำให้ไม่จำเป็นต้องถ่วงดุลอำนาจของสาธารณรัฐประชาชนจีน ความสำคัญขององค์การ SEATO เริ่มลดลง รวมทั้งสมาชิกแต่ละประเทศเริ่มมีการถอนตัวออกจาองค์การ SEATO และในการประชุมคณะมนตรีความมั่นคงของสหประชาชาติที่นิวยอร์ค วันที่ 24 กันยายน ค.ศ.1975 ได้มีการตกลงให้ยกเลิกองค์การ SEATO ตั้งแต่วันที่ 30 มิถุนายน ค.ศ.1977

        การสิ้นสุดขององค์การ SEATO ก็ยังมีการก่อตั้งสมาคมเอเชียตะวันออกเฉียงใต้หรือ ASA และประชาคมเศรษฐกิจอาเซียนหรือ ASEAN ต่อมา เพื่อช่วยเหลือกันภายในกลุ่มประเทศสมาชิกในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ทั้งทางเศรษฐกิจ สังคม การแลกเปลี่ยนความรู้ และการศึกษาระหว่างกัน

อ้างอิง :

1. ดร.โญธิน มานะบุญ (19 มีนาคม 2565). ตัวตนที่เลือนลาง!! หวนรำลึก SEATO องค์การ ‘เสือกระดาษ’ แห่งภูมิภาคอาเซียน. สืบค้นวันที่ 9 ตุลาคม พ.ศ.2565, มาจาก https://thestatestimes.com/post/2022031904
2. มธุภาณี ไทยภักดี (มิถุนายน-กันยายน 2555). บทที่ 6 ประเทศไทยกับการเป็นประชาคมอาเซียน : โอกาสและความเสี่ยง . สืบค้นวันที่ 9 ตุลาคม พ.ศ.2565, มาจาก https://so05.tci-thaijo.org/index.php/romphruekj/article/download/61325/50533
3. John J. Tierney. (2020, Aug 25). Reviving SEATO. Retrieved October 09, 2020, from https://www.iwp.edu/articles/2020/08/25/reviving-seato/